{"id":44613,"date":"2026-03-11T00:36:11","date_gmt":"2026-03-10T21:36:11","guid":{"rendered":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25.jpg"},"modified":"2026-03-11T00:39:16","modified_gmt":"2026-03-10T21:39:16","slug":"1-5510","status":"inherit","type":"attachment","link":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/foto-galeri\/dunyanin-en-iyisi-belli-oldu\/attachment\/1-5510\/","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n en iyisi belli oldu"},"author":2,"comment_status":"open","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"description":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n"},"caption":{"rendered":"

Ba\u015fta \u00fclkemiz olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnya sava\u015fa haz\u0131rlan\u0131yor. Y\u0131llard\u0131r 3. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u00f6ylentisiyle \u00fclkeler savunma sanayilerini ve ekonomilerini sava\u015fa haz\u0131rl\u0131yor.
\nBu noktada T\u00fcrkiye yerli savunma sanayi \u00fcr\u00fcnlerine a\u011f\u0131rl\u0131k verirken hava savunma sistemlerini g\u00fc\u00e7lendirdi. Ayr\u0131ca sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 kadrosunu geli\u015ftirmek de bir di\u011fer haz\u0131rl\u0131k dahilinde. mechtekno.com\u2019daki bilgiye g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019nin de envanterinde bulunan d\u00fcnyan\u0131n en iyi sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 listesi \u015fu \u015fekilde:
\nF-16V Block 70 \u0130lk resmi u\u00e7u\u015funu 1974 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftiren ve General Dynamics taraf\u0131ndan \u00fcretilen F-16 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131, 1978 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. F-16\u2019lar\u0131n \u00fcretim hakk\u0131 1993 y\u0131l\u0131nda Lockheed firmas\u0131na sat\u0131lm\u0131\u015f ve daha sonra Lockheed firmas\u0131 Martin Marietta ile birle\u015ferek Lockheed Martin ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. 4. nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 olan F-16, ABD\u2019li Lockheed Martin taraf\u0131ndan \u00fcretimi devam eden ve \u00e7ok say\u0131da versiyona sahip bir u\u00e7ak. Ayn\u0131 zamanda, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 \u00fcretilen u\u00e7aklar aras\u0131nda MIG-21 ve F-4 Phantom-II\u2019den sonra en \u00e7ok \u00fcretilen sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. D\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok tercih edilen sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan biri olan F-16, k\u00fcresel sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 filosunun yakla\u015f\u0131k \u2019ini olu\u015fturuyor. \u0130lk \u00fcretildi\u011finde hafif avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131 olarak geli\u015ftirilen F-16, zamanla \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131 haline gelmi\u015ftir. 9G kuvvete dayan\u0131kl\u0131 ilk avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131 olan F-16, ayn\u0131 zamanda elektronik kumandal\u0131 u\u00e7u\u015f sistemine sahip ilk sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. T\u00fcrk Hava Kuvvetleri envanterinde toplam 238 adet F-16 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunlar; 37 adet Block 30, 101 adet Block 40, 71 adet Block 50 ve 29 adet Block 50+ modelidir. Block 40 ve Block 50 modelleri modernizasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 do\u011frultusunda Block 50+ seviyesine y\u00fckseltilmi\u015ftir. Block 30\u2019lar ise Block 40 ve Block 50\u2019den \u00e7\u0131kan, uygun olan sistemlerle modernize edilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye, 40 adet F-16V Block 70 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 tedarikinin yan\u0131 s\u0131ra mevcut F-16\u2019lar\u0131n\u0131 yerli imkanlarla modernize etmeyi planlamaktad\u0131r. \u00dcst d\u00fczey manevra kabiliyetine sahip F-16\u2019lar en son ger\u00e7ekle\u015ftirilen modernizasyon sonucu ortaya \u00e7\u0131kan 4.5 nesil F-16 Viper Block 70 modeliyle son derece \u00f6nemli yetenekler kazand\u0131. Bu sayede F-16 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc 2060\u2019l\u0131 y\u0131llara kadar uzat\u0131lm\u0131\u015f oldu.
\nF\/A-18E\/F Block III Super Hornet Boeing taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen F\/A-18E\/F Super Hornet sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 1995 y\u0131l\u0131nda ilk u\u00e7u\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve 2001 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Tek motorlu F\/A-18C\/D Legacy Hornet yerine geli\u015ftirilmi\u015f \u00e7ift motorlu, \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 bir avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. F\/A-18 Super Hornet, en son modernizasyonu Block III modeli ile \u00e7ok b\u00fcy\u00fck iyile\u015ftirmeler ya\u015fad\u0131. Bu sebeple 4.5 nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 konumuna gelmi\u015f durumdad\u0131r. F\/A-18E modeli tek ki\u015filik, F\/A-18F modeli ise \u00e7ift ki\u015filiktir. Bu modeller eski tasar\u0131ma g\u00f6re 1.28 m daha uzun, ?ha fazla kanat alan\u0131na sahiptir. Ayr\u0131ca 3 daha fazla dahili yak\u0131t ta\u015f\u0131yabilmektedir. Bu sayede menzil A ve havada kalma s\u00fcresi P art\u0131\u015f g\u00f6stermi\u015ftir. Bununla birlikte 2 adet m\u00fchimmat ta\u015f\u0131ma istasyonu eklenmi\u015ftir. B\u00f6ylece 1 adet g\u00f6vdede olmak \u00fczere toplam 11 adet silah istasyonuna sahip hale gelmi\u015ftir.
\nJAS 39E\/F Gripen Saab \u00fcretimi JAS 39 Gripen, tek motorlu, hafif, \u00e7ok maksatl\u0131 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. \u0130sve\u00e7 taraf\u0131ndan F-16 veya F-18 al\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek yerine bu u\u00e7aklar\u0131n \u00fcretilmesi tercih edilmi\u015ftir. \u0130lk u\u00e7u\u015funu 1988 y\u0131l\u0131nda yapm\u0131\u015f ve 1996 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Olduk\u00e7a ekonomik olan u\u00e7a\u011f\u0131n aerodinamik yap\u0131s\u0131 Eurofighter ve Rafale u\u00e7aklar\u0131n\u0131n geli\u015ftirme s\u00fcrecinde de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Delta kanat ve kanard konfig\u00fcrasyonuna sahiptir. Kanardlar hava freni olarak hareket etmek ve ini\u015f mesafesini azaltmak i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru a\u00e7\u0131l\u0131d\u0131r. Geli\u015fmi\u015f ini\u015f tak\u0131mlar\u0131 ve aeordinamik yap\u0131s\u0131 sayesinde 600 metrelik olduk\u00e7a k\u0131sa pistlere ini\u015f yapabilmektedir. Ayn\u0131 zamanda 500 metrelik pistlerden kalk\u0131\u015f yetene\u011fine sahiptir. Gripen A ve B modelinden sonra NATO standartlar\u0131na uyumlu C ve D modelleri geli\u015ftirilmi\u015ftir. E ve F modeli ile de radar, motor, aviyonikler, silah sistemleri ve menzil konusunda geli\u015ftirmeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sivil karayollar\u0131na bile ini\u015f yapabilme yetene\u011fine sahip olan Gripen daha \u00f6nceki versiyonlar\u0131na g\u00f6re daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6vdeye sahiptir. Ayr\u0131ca daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir motor, art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f silah ta\u015f\u0131ma kapasitesi, yeni kokpit, aviyonik mimarisi ve elektronik harp sistemi mevcuttur. JAS 39 Gripen, it dala\u015f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a etkilidir. 70-80 derecelik h\u00fccum a\u00e7\u0131s\u0131yla u\u00e7ma yetene\u011fine sahiptir. Gripen E\u2019nin u\u00e7u\u015f saati ba\u015f\u0131na maliyeti F-35, Eurofighter ve Rafale\u2019e g\u00f6re yakla\u015f\u0131k 4 kat daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bu da i\u015fletme maliyetinin olduk\u00e7a iyi oldu\u011funu g\u00f6sterir. Su-35S Rus yap\u0131m\u0131 Su-35 a\u011f\u0131r s\u0131n\u0131f, uzun menzilli bir sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok u\u00e7ak m\u00fchendisine g\u00f6re Ruslar\u0131n bug\u00fcne kadar \u00fcretti\u011fi en iyi sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131r. NATO taraf\u0131ndan Flanker ismiyle kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Su-35, Sukhoi tasar\u0131m b\u00fcrosu taraf\u0131ndan tasarlanm\u0131\u015f ve Komsomolsk on Amur taraf\u0131ndan \u00fcretilmi\u015ftir. 1988 y\u0131l\u0131nda \u00fcretilen ve Su-27M olarak da bilinen Su-35, 1995 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Geli\u015ftirilen Su-35S modeli ise 2014 y\u0131l\u0131nda hizmete ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 2 adet Sat\u00fcrn AL-41F1S motoru kullanan Su-35S, art yak\u0131c\u0131 ile 142.2 kN itki kuvveti olu\u015fturmaktad\u0131r. Su-35S i\u00e7in Ruslar taraf\u0131ndan 4++ hatta 4.75 nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu yorumu yap\u0131lmaktad\u0131r. Standart aerodinamik sistemler ile yap\u0131lamayacak manevralar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck h\u0131zlarda itki kontrol\u00fc ile yapabilmektedir. Bu durum bat\u0131l\u0131 u\u00e7aklar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma mant\u0131\u011f\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r. Bu tip manevralar, f\u00fczelerden ka\u00e7mak veya it dala\u015f\u0131 i\u00e7in \u00f6nemlidir.
\nF-15EX Eagle II McDonnell Douglas taraf\u0131ndan tasarlanan F-15 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131, hala en geli\u015fmi\u015f sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan biridir. \u0130lk u\u00e7u\u015funu 1972 y\u0131l\u0131nda yapan ve d\u00fcnyan\u0131n en iyi sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 aras\u0131nda yer alan F-15, 1976 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. F-15 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131, bir\u00e7ok sava\u015f pilotuna g\u00f6re F-35\u2019e kadar \u00fcretilen en geli\u015fmi\u015f F serisi sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Sahada da \u00e7ok say\u0131da muharebe rekoruna sahiptir. D\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc MiG-29\u2019larla \u00e7ok konu\u015fulmu\u015ftur. F-15EX versiyonunda kokpit tamamen dijitalle\u015ftirilmi\u015ftir. 12 havadan havaya, 15 havadan karaya f\u00fczeyi tek seferde ta\u015f\u0131yabilmektedir. \u0130lk u\u00e7u\u015funu 2021 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftiren bu versiyon ile F-15\u2019lerin hizmet s\u00fcresinin 2040 y\u0131l\u0131na kadar uzat\u0131lmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. F-15EX, Boeing \u015firketinin kendi inisiyatifiyle \u00fcretilmi\u015ftir ve F-15\u2019in en g\u00fcncel versiyonudur. Art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ta\u015f\u0131ma kapasitesi, elektronik u\u00e7u\u015f kontrolleri, geli\u015fmi\u015f kokpit ile g\u00f6rev sistemleri ve geli\u015fmi\u015f yaz\u0131l\u0131m yeteneklerine sahip 4++ nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. 1 veya 2 ki\u015fi taraf\u0131ndan kullan\u0131labilen u\u00e7ak genellikle tek pilotla u\u00e7urulur. Boeing \u015firketinin iddialar\u0131na g\u00f6re F-15EX Eagle II modeli d\u00fcnyan\u0131n en h\u0131zl\u0131 muharebe bilgisayar\u0131na sahiptir. Art yak\u0131c\u0131 ile toplamda 262 kN itki kuvveti sa\u011flayan 2 adet General Electric F-110-GE-129 motoru bulunmaktad\u0131r. F-15EX Eagle II modelinde AN\/APG-82 AESA radar\u0131 ve IRST sistemi kullan\u0131lmaktad\u0131r. Elektronik harp ve kar\u015f\u0131 tedbir amac\u0131yla kullan\u0131lan AN\/ALQ-250 sistemi bulunmaktad\u0131r. 20.000 u\u00e7u\u015f saati g\u00f6vde \u00f6mr\u00fc olan u\u00e7ak, 23 adet harici y\u00fck noktas\u0131yla u\u00e7an cephanelik lakab\u0131na sahiptir. F-15EX Eagle II sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, stealth \u00f6zelliklerine sahip olmamakla birlikte, y\u00fck kapasitesi, h\u0131z ve menzil a\u00e7\u0131s\u0131ndan F-35 ve F-22\u2019den daha y\u00fcksek ta\u015f\u0131ma ve eri\u015fim kabiliyetine sahiptir. J-20 Mighty Dragon J-20 Mighty Dragon, geli\u015fmi\u015f gizlilik teknolojisi kullanan ve \u00c7inli Chengdu Aircraft Industry Group taraf\u0131ndan \u00fcretilen 5. nesil, \u00e7ift motorlu, sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. J-20, ilk u\u00e7u\u015funu 2011 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve 2017 y\u0131l\u0131nda hizmete girmi\u015ftir. F-22 ve F-35\u2019ten sonra operasyonel olan d\u00fcnyan\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc 5. nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Kontrol edilebilirli\u011fi kolay bir u\u00e7akt\u0131r. 0.8-1.2 Mach aral\u0131\u011f\u0131ndaki h\u0131zlarda manevra kabiliyeti y\u00fcksektir. K\u0131sa pistlere ini\u015f yapabilen u\u00e7a\u011f\u0131n kokpiti olduk\u00e7a modern dijital bir yap\u0131ya sahiptir. J-20, d\u00fc\u015f\u00fck radar kesit alan\u0131 i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f bir g\u00f6vdeye, kanard-delta konfig\u00fcrasyonuna ve d\u0131\u015fa e\u011fimli ikiz dikey V-kuyru\u011fa sahiptir. Kanardlar y\u00fcksek h\u00fccum a\u00e7\u0131lar\u0131nda kontrol\u00fc s\u00fcrd\u00fcrmek ve s\u00fcpersonik performans\u0131 iyile\u015ftirmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Silah istasyonlar\u0131 ise di\u011fer 5. nesil u\u00e7aklarda oldu\u011fu gibi g\u00f6vde i\u00e7erisine gizlenmi\u015ftir. G\u00f6r\u00fcnebilirli\u011fi azaltmas\u0131 amac\u0131yla g\u00f6vdesi \u00f6zel bir kaplama ile kaplanm\u0131\u015f ve boyanm\u0131\u015ft\u0131r. 2 adet Shenyang WS-10C turbofan motoru bulunan J-20 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131, Type 1475 (KLJ-5) AESA radar\u0131 ve EORD-31 IRST sistemi kullanmaktad\u0131r. EOTS-86 elektro-optik hedefleme sistemi sayesinde hedef tespiti, takibi ve ni\u015fan alma yetenekleri sa\u011flan\u0131r. Her bir motor yakla\u015f\u0131k 145 kN itki kuvveti \u00fcretir. J-20\u2019ye ait bir\u00e7ok detay\u0131n F-35\u2019le benzer oldu\u011fu uzmanlar taraf\u0131ndan ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.
\nRafale F4.1 Frans\u0131z Dassault firmas\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcretilen Rafale, 1986 y\u0131l\u0131nda ilk u\u00e7u\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve 2000 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Aerodinamik yap\u0131s\u0131yla \u00f6ne \u00e7\u0131kan Rafale, kanard delta kanatl\u0131, \u00e7ift motorlu, \u00e7ok maksatl\u0131 bir sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. 4.5 nesil Rafale sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 2 adet Snecma M88-4E turbofan motorundan g\u00fc\u00e7 al\u0131r. Her bir motor 75 kN iti\u015f g\u00fcc\u00fc \u00fcretir. Kullan\u0131lan kompozit malzemeler ve kaplamalar sayesinde radar izi olduk\u00e7a azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. U\u00e7akta 200 km \u00fczerinde menzile sahip RBE2-AA AESA radar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Bu sayede Meteor havadan havaya f\u00fczelerinin kullan\u0131m kabiliyeti kazan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Rafale sava\u015f u\u00e7aklar\u0131nda bulunan en \u00f6nemli sistemlerden biri de SPECTRA elektronik harp sistemidir. Bu sistem sayesinde radar kapal\u0131yken d\u00fc\u015fman unsurlar\u0131 uzun mesafeden tespit ve te\u015fhis edilebilmektedir. Tespit edilen yay\u0131nlar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7in 3 adet AESA anteni ve kendisine at\u0131lan f\u00fczeleri tespit etmek amac\u0131yla 2 adet IR f\u00fcze al\u0131c\u0131s\u0131 ve lazer ikaz sistemi bulunur. U\u00e7ak \u00fczerinde ayr\u0131ca IRST sistemi ve lazer mesafe \u00f6l\u00e7erden olu\u015fan FSO (Front Sector Optronics) sistemi vard\u0131r. IRST ile 100 km\u2019den fazla bir mesafede hava hedeflerinin te\u015fhisi ve takibi yap\u0131labilmektedir. Rafale F3 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, ASMP-A n\u00fckleer sald\u0131r\u0131 f\u00fczesi Reco NG ke\u015fif podu ve MBDA AM-39 Exocet gemisavar f\u00fczesi ta\u015f\u0131ma yetene\u011fine sahiptir. Bu sayede Rafale \u00e7ok roll\u00fc bir u\u00e7a\u011fa evrilmi\u015ftir. Bu model, lazer g\u00fcd\u00fcml\u00fc Safran AASM ve Thales Tailos hedefleme podu eklenerek F3-R versiyonuna y\u00fckseltilmi\u015ftir. Halihaz\u0131rda kullan\u0131lan Damocles poduna ait \u00f6zelliklere ek olarak daha y\u00fcksek irtifa ve daha uzun menzilden gece ve g\u00fcnd\u00fcz operasyon yapma yetene\u011fi, hareketli hedeflerin otomatik tespit ve takibi kabiliyetleri eklenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca AGCAS otomatik zemin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131nma sistemi bulunmaktad\u0131r.
\nEurofighter Typhoon Tranche 4 Eurofighter Typhoon \u0130ngiltere, Almanya, \u0130spanya ve \u0130talya ortakl\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretilmi\u015ftir. BAE Systems 7, DASA ), Aeritalia .5 ve CASA oran\u0131nda paya sahiptir. Tasar\u0131m yetkisinin kendisinde olmas\u0131n\u0131 isteyen Frans\u0131z Dassault firmas\u0131 projeden ayr\u0131lm\u0131\u015f ve Rafale sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirmi\u015ftir. Eurofighter Typhoon 4.5 nesil, delta kanatl\u0131, \u00e7ok geli\u015fmi\u015f bir avc\u0131 u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. \u0130t dala\u015f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a etkili ve \u00e7evik bir tasar\u0131ma sahiptir. Typhoon, her biri art yak\u0131c\u0131l\u0131, 90 kN iti\u015f kuvvetine sahip 2 adet Eurojet EJ200 motoruna sahiptir. U\u00e7a\u011f\u0131n tasar\u0131m\u0131nda Rafale, Gripen ve MIG 1.44 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan esinlenilmi\u015ftir. \u0130lk u\u00e7u\u015fu 1994 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve 2003 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Eurofighter Typhoon i\u00e7in 4 ayr\u0131 montaj hatt\u0131 bulunmaktad\u0131r. Her ortak \u015firket kendi \u00fclkesinde kendi u\u00e7aklar\u0131n\u0131n montaj\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilmektedir. T\u00fcm u\u00e7aklar i\u00e7in \u00fcretilen par\u00e7alar ayn\u0131 oldu\u011fundan ihracat i\u00e7in olduk\u00e7a elveri\u015flidir. Alman Premium AEROTEC firmas\u0131nda ana g\u00f6vde \u00fcretimi, \u0130spanyol CASA firmas\u0131nda sa\u011f kanat \u00fcretimi, \u0130ngiliz BAE Systems firmas\u0131nda \u00f6n g\u00f6vde, arka g\u00f6vde, kanopi, kuyruk kanad\u0131 ve flap \u00fcretimi, ve \u0130talyan Leonardo taraf\u0131ndan sol kanat, flap ve arka g\u00f6vdenin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftirilmektedir.
\nF-35 A\/B\/C 5. nesil F-35 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131, \u015fimdiye kadar geli\u015ftirilen en pahal\u0131 sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan birisidir. \u0130\u015fletme maliyeti de olduk\u00e7a y\u00fcksektir. G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar toplam 820 adet \u00fcretim yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve seri imalat s\u00fcreci devam etmektedir. Radardaki izi F-22 kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olamasa bile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz u\u00e7aklar\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Bunu sa\u011flamak i\u00e7in silah istasyonlar\u0131 g\u00f6vdenin i\u00e7ine saklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca daha keskin geometriye sahip bir g\u00f6vde tasar\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Ek olarak kompozit malzemelerin kullan\u0131m oran\u0131 artm\u0131\u015f ve \u00f6zel RAM (Radar Absorbing Material) boyama yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. F-35 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131nda Northrop Grumman \u00fcretimi AN\/APG-81 AESA radar\u0131 kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca BAE Systems \u00fcretimi AN\/ASQ-239 Barracuda Elektronik harp sistemi bulunur. Ek olarak Northrop Grumman ve Rytheon \u00fcretimi AN\/AAQ-37 da\u011f\u0131t\u0131k diyafram sistemi (DAS) vard\u0131r. Lockheed Martin \u00fcretimi AN\/AAQ-40 elektro optik hedefleme sistemi (EOTS), Northrop Grumman AN\/ASQ-242 ileti\u015fim, konumland\u0131rma ve kimliklendirme sitemi, Harris Corporation \u00fcretimi \u00e7ok i\u015flevli geli\u015fmi\u015f veri ba\u011flant\u0131 haberle\u015fme sistemi (MADL) kullan\u0131lmaktad\u0131r. DAS, her y\u00f6nden f\u00fcze f\u0131rlatma uyar\u0131s\u0131 ve hedef takibi sa\u011flayan alt\u0131 k\u0131z\u0131l\u00f6tesi sens\u00f6rden olu\u015fur. Bir durumsal fark\u0131ndal\u0131k k\u0131z\u0131l\u00f6tesi arama ve izleme (SAIRST) sistemi olarak hareket eder. ASQ-239 Barracuda d\u00fc\u015fman radarlar\u0131n\u0131 tespit edebilme ve bozma yetene\u011fine sahiptir. EOTS; lazer hedefleme, FLIR (Forward-looking infrared) ve uzun menzilli IRST i\u015flevlerini ger\u00e7ekle\u015ftirir. F-35\u2019in yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu C ve C++ programlama dilleri kullan\u0131larak haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nF-22 Raptor F-22 Raptor, d\u00fcnyan\u0131n ilk 5. nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Halen d\u00fcnyan\u0131n en iyi sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 aras\u0131nda ilk s\u0131rada yer al\u0131yor dersek yan\u0131l\u0131yor olmay\u0131z. U\u00e7a\u011f\u0131n y\u00fcksek maliyet nedeniyle 2011 y\u0131l\u0131nda \u00fcretimi durdurulsa da rakipsiz it dala\u015f\u0131 kabiliyeti ve y\u00fcksek manevra yetene\u011fi ile en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sava\u015f jetlerinden biri olmaya devam ediyor. Sadece ABD taraf\u0131ndan kullan\u0131lan F-22 Raptor\u2019\u0131n ba\u015fka \u00fclkelere sat\u0131\u015f\u0131na ise izin verilmiyor. D\u00fcnyan\u0131n en pahal\u0131 ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 F-22 Raptor, ilk u\u00e7u\u015funu 1997 y\u0131l\u0131nda yapm\u0131\u015f ve 2005 y\u0131l\u0131nda hizmete girmi\u015ftir. 8\u2019i test ama\u00e7l\u0131 olmak \u00fczere toplam 195 adet \u00fcretilmi\u015ftir. Esas olarak hava hakimiyeti i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda d\u00fc\u015fman sahas\u0131na gizlice girmek ve birden fazla hedefe kar\u015f\u0131 ilk imha g\u00f6revlerini yerine getirmek \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015ftir. \u0130tki y\u00f6nlendirme sistemi sayesinde manevra kabiliyeti \u00e7ok y\u00fcksektir. 5. nesil sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n ortak \u00f6zelli\u011fi olan, silah y\u00fck\u00fcn\u00fcn g\u00f6vde i\u00e7inde ta\u015f\u0131nmas\u0131 durumu F-22 Raptor sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131n\u0131n radar izini olduk\u00e7a azaltmaktad\u0131r. Radar kesit alan\u0131n\u0131n 0.0001 metrekareden daha az oldu\u011fu belirtilmektedir.
\nSU-57 Su-57, Rusya\u2019n\u0131n ilk hayalet \u00f6zelli\u011fine sahip 5. nesil sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131d\u0131r. Her ne kadar F-35\u2019ler ile k\u0131yaslansa da F-22\u2019ye kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilmi\u015ftir. Maliyeti yeni sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Buna ra\u011fmen ya\u015fanan teknik sorunlar sebebiyle hen\u00fcz istenen d\u00fczeyde etkinlik g\u00f6sterememi\u015ftir. \u0130lk u\u00e7u\u015f 2010 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ve 2020 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. 10 adet test i\u00e7in olmak \u00fczere toplam 16 adet \u00fcretilmi\u015ftir. Seri imalat s\u00fcreci halen devam etmektedir. NATO\u2019da Felon ismiyle kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Sukhoi \u015firketi taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan kaynaklarda Su-57 \u00fcst d\u00fczey manevra kabiliyetli, s\u00fcperseyir \u00f6zellikli, b\u00fcy\u00fck oranda kompozit malzeme kullan\u0131larak tasarlanan, AESA radar\u0131 ve sens\u00f6r f\u00fczyonu gibi geli\u015fmi\u015f aviyoniklere sahip bir hayalet u\u00e7ak olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Su-57, 2 adet Saturn AL41-F1 142 kN artyak\u0131c\u0131l\u0131 turbofan motorundan g\u00fc\u00e7 al\u0131r. Bu motor, itki y\u00f6nlendirme sistemine sahiptir. F-35\u2019lerin manevra yetene\u011finin Su-57\u2019ye g\u00f6re olduk\u00e7a az oldu\u011funu belirtelim. Su-57\u2019nin ana aviyonik sistemleri, Sh121 \u00e7ok i\u015flevli b\u00fct\u00fcnle\u015fik radyo elektronik sistemi (MIRES) ve 101KS Atoll elektro optik sistemidir. Sh121, N036 Byelka AESA radar sistemi ve L402 Himalaya elektronik kar\u015f\u0131 \u00f6nlem sisteminden olu\u015fur.
\nMIG-35 Mikoyan taraf\u0131ndan \u00fcretilen 4.5 nesil Mig-35 sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131, d\u00fcnyan\u0131n en \u00e7ok kullan\u0131lan ve ilk turbofan motorlu sava\u015f u\u00e7aklar\u0131ndan biri olan Mig-29 modelinin geli\u015ftirilmi\u015f versiyonudur. NATO\u2019da Fulcrum-F ad\u0131yla kodlanm\u0131\u015ft\u0131r. Mig-29 modeline g\u00f6re haberle\u015fme sistemi, ni\u015fan alma, radar ve aviyonik sistemleri daha geli\u015fmi\u015ftir. 2016 y\u0131l\u0131nda ilk u\u00e7u\u015funu ger\u00e7ekle\u015ftiren Mig-35, 2019 y\u0131l\u0131nda hizmete al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Mig-35\u2019in bat\u0131 u\u00e7aklar\u0131 aras\u0131nda muadilleri Rafale ve Eurofigter Typhoon olarak g\u00f6sterilebilir. Mig-29\u2019lar\u0131n \u00f6zellikle F-15\u2019lere kar\u015f\u0131 kaybetti\u011fi m\u00fccadelelerden sonra iyile\u015ftirme ihtiyac\u0131 daha da belirgin hale gelmi\u015ftir. Bu sebeple geli\u015ftirilen yeni aviyonikler Mig-35\u2019lerin hava \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kazanmas\u0131, hassas sald\u0131r\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirebilme kabiliyeti, OLS-35 sayesinde optik konum belirleme ve ke\u015fif g\u00f6revlerinde iyile\u015ftirme sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. U\u00e7u\u015f menzili P oran\u0131nda artm\u0131\u015f ve radar izi azalt\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2 adet Klimov RD-33MK her biri art yak\u0131c\u0131l\u0131 88 kN iti\u015f g\u00fcc\u00fcne sahip motorundan g\u00fc\u00e7 almaktadur. Seri \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015ftirilen Mig-35\u2019ler PESA radar\u0131 ile donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130hra\u00e7 modelinde ise Zhuk-AE AESA radar\u0131 bulunmaktad\u0131r. Elektronik harp sistemi olarak ELT\/568(V)2 kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

Kaynak : yeniakit.com.tr<\/p>\n"},"alt_text":"","media_type":"image","mime_type":"image\/jpeg","media_details":{"width":1200,"height":675,"file":"2026\/03\/1-25.jpg","sizes":{"medium":{"file":"1-25-300x169.jpg","width":300,"height":169,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-300x169.jpg"},"large":{"file":"1-25-1024x576.jpg","width":1024,"height":576,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-1024x576.jpg"},"thumbnail":{"file":"1-25-150x150.jpg","width":150,"height":150,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-150x150.jpg"},"medium_large":{"file":"1-25-768x432.jpg","width":768,"height":432,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-768x432.jpg"},"kucukResim":{"file":"1-25-80x50.jpg","width":80,"height":50,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-80x50.jpg"},"sliderResim":{"file":"1-25-670x330.jpg","width":670,"height":330,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-670x330.jpg"},"resim1":{"file":"1-25-184x140.jpg","width":184,"height":140,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-184x140.jpg"},"resim2":{"file":"1-25-216x103.jpg","width":216,"height":103,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-216x103.jpg"},"resim3":{"file":"1-25-145x70.jpg","width":145,"height":70,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-145x70.jpg"},"sagSlider":{"file":"1-25-300x150.jpg","width":300,"height":150,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-300x150.jpg"},"yeniSlider":{"file":"1-25-500x290.jpg","width":500,"height":290,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25-500x290.jpg"},"full":{"file":"1-25.jpg","width":1200,"height":675,"mime_type":"image\/jpeg","source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25.jpg"}},"image_meta":{"aperture":"0","credit":"","camera":"","caption":"","created_timestamp":"0","copyright":"","focal_length":"0","iso":"0","shutter_speed":"0","title":"","orientation":"0","keywords":[]}},"post":44611,"source_url":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/1-25.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44613"}],"collection":[{"href":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-json\/wp\/v2\/media"}],"about":[{"href":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-json\/wp\/v2\/types\/attachment"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kilosorunum.com\/habercim\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44613"}]}}